Geschiedenis Protestantisme

Gennep/Noord-Limburg

Hervormers 16e Eeuw

Gennep en de Reformatie

Petrus Valduz

In 1173 gaf Pierre Waldo, een rijke koopman uit Lyon in Frankrijk, al zijn bezittingen aan de armen en werd een reizende armoedeprediker. Hij riep op om net zoals Jezus en zijn apostelen rond te trekken om de goede boodschap te brengen. Hij was toen 33 jaar. Zoals met veel bekeerlingen is ook in zijn levensverhaal de verschijning van een engel en een blikseminslag waaraan hij ternauwernood ontsnapte die hem deden realiseren dat hij zich op de verkeerde weg bevond. Peter noemde zich vanaf dat moment Petrus Valduz en trok met zijn volgelingen (mannen en vrouwen) al predikend naar het zuiden van Frankrijk, richting Albi in Occitanië, een bergachtige streek die grenst aan Spanje en Italië. Dat was ook het land van de Katharen, eveneens een beweging in de 12e eeuw die protesteerde tegen de macht en rijkdom van de rooms-katholieke kerk, de politieke inmenging van de kerk in vele staatszaken en zich de enige ware christelijke kerk noemden.

 

OccitanieWaldenzen wapenDe Katharen waren tegen de kinderdoop, zij vierden het heilig avondmaal met brood en wijn, maar geloofden niet dat daarin het lichaam en bloed van Jezus Christus waren. Zij erkenden geen middelaren zoals priesters en heiligen tussen God en mens en verwierpen kruisen en religieuze beelden die volgens hen gemakkelijk tot afgoden zouden kunnen verworden. Ook het vereren van heiligen en overledenen werd afgedaan als goddeloos. De naam Katharen betekent 'zuiveren', maar zelf noemden zij zich christenen. Naast God als de enige almachtige geloofden zij dat het kwaad op de aarde van de duivel kwam. God was goed en kon niet verantwoordelijk zijn voor al het kwaad op aarde. Deze opvatting werd door de rooms-katholieke kerk uitgelegd als dualistisch, het geloven in God en Satan en dat was een doodzonde.

Vele van de kathaarse opvattingen moeten Petrus Valduz hebben aangesproken. Petrus liet de Bijbel in het Occitaans vertalen, de lokale landstaal en predikte ook in de volkstaal. Zijn boodschap was dicht bij de Bijbel blijven en die als enige leidraad in het leven te houden, sober te leven, militaire dienst te weigeren en geen eed af te leggen in wereldse zaken. Hij geloofde niet in aflaat, betaalde missen voor gestorvenen of het vagevuur. Daarvoor vond hij geen grond in de Bijbel.

Zijn preken en opvattingen brachten hem direct in conflict met de kerk, niet alleen omdat hij de rijkdom van de kerk en kerkvorsten hekelde, maar vooral omdat het preken door leken verboden was en zeker voor vrouwen. Volgens de geldende kerkelijke regels mochten armoedepredikers alleen in kloosters leven, mannen en vrouwen gescheiden. Wie dat niet deed was een ketter. Ketters werden gevangen genomen, geëxcommuniceerd en verbrand.

 

Bloedbad MeridolDe beweging van Petrus Valduz vond steun bij de lokale bevolking en de arme adel en had aanhang in heel Zuid-Frankrijk en Noord-Italië. In 1184 werden de Waldenzen geëxcommuniceerd en sindsdien hevig vervolgd. Petrus verdeelde zijn volgelingen in kleine zwervende groepen die zich door heel Europa verspreidden en kleine kernen oprichtten. Overal waar zij kwamen moesten zij vluchten voor de inquisitie en doken zij onder, vaak in onherbergzame bergachtige streken. In 1488 werd zelfs een kruistocht tegen hen georganiseerd. Tot in de 19e eeuw is hun geschiedenis is er één van wreedheden, bloedbaden, massagraven, kinderen die ontvoerd worden door soldaten en priesters, martelingen en statenloosheid.

Tijdens de Reformatie zocht een deel van de Waldenzen aansluiting bij de Zwitserse protestanten van Calvijn, maar vele andere, met name de Franse Waldenzen moesten tijdens de godsdienstoorlogen in de 16e en 17e eeuw vluchten en kwamen met de grote vluchtelingenstromen mee naar Saksen en het Rijnland. In de regio Gennep hebben zich toen ook Waldenzen gevestigd.
waldenzen kinderenVeel Waldenzen zijn in de 17e eeuw naar Noord-Amerika en later ook naar Zuid-Amerika gevlucht.
In 1848 kregen de Waldenzen godsdienstvrijheid in Europa en werd hun staatsburgerschap gegund.

 

Op dit moment wonen de meeste Europese Waldenzen (22.000 leden) in de bergen en afgelegen dalen van Piemonte in Noord-Italië en in Calabria (Zuid-Italië). In sommige streken van Zuid-Frankrijk (Gard) zijn nog kleine groepen Waldenzen en schuilkerkjes te vinden.

Petrus Valduz stierf in 1218, waarschijnlijk op de vlucht ergens in Duitsland. Hij is nooit gevangen genomen.
In 2015 heeft paus Franciscus in naam van de rooms-katholieke kerk tijdens zijn bezoek aan de Waldenzen gemeente in Turijn vergeving gevraagd voor de eeuwenlange vervolgingen die hij onchristelijke en onmenselijke acties noemde.

waldenzen kerk