Geschiedenis Protestantisme

Gennep / Noord-Limburg

Hervormers 16e Eeuw

Gennep en de Reformatie

Gijsbert van Randwijk (1535-1569)

MartinuskerkGijsbert van Randwijk liep over de markt in Gennep naar de St. Martinuskerk. Het was een zondag in september 1562. Gijsbert was de oudste zoon van oud-burgemeester Rutger van Randwijk, hij was nu 27 jaar en geboren in Gennep, kort nadat zijn vader en moeder in 1534 waren gevlucht uit het hertogdom Gelre vanwege de godsdienstvervolging. Ze hadden in  Gennep, dat van oudsher deel uitmaakte van het hertogdom Kleve, een veilig heenkomen gevonden. Vader Rutger was protestant en had daarvoor een jaar gevangenisstraf uitgezeten in de gevangenis van Huissen.

 

De familie van Randwijk voelde zich erg welkom en thuis in Gennep, dat bekend stond om de tolerante houding ten opzichte van de nieuwe godsdienst. Vele protestanten uit Nederland en België waren in die jaren de Maas overgestoken en hadden zich in het Rijnland gevestigd. Het overgrote deel van de Genneper bevolking was katholiek, maar mensen met andere geloofsovertuiging werden hier niet lastig gevallen. De Genneper  protestanten hadden veel contact met de geloofsgenoten die in Goch waren neergestreken.

 

oikomeneDe protestanten kerkten in de St. Martinuskerk in Gennep waar pastoor Frans, de buurman van de familie Van Randwijk die in de Grote straat (nu Markt/Zandstraat) woonde en een reizende protestantse dominee uit Goch regelmatig gezamenlijke diensten hielden. Oecumene avant la lettre! Als de pastoor de communie deed gingen sommige protestanten even de kerk uit en als de dominee te lang preekte of psalmen werden gezongen stapten sommige katholieken even op om de benen te strekken…

 

Gijsbert had die week zijn inventarisatie van inwoners, huizen en eigendommen van de binnenstad van Gennep afgerond en overhandigd aan de gemeenteraad. In totaal 130 adressen in de binnenstad van Gennep waren in kaart gebracht. Daartoe behoorden de huizen rond het huidige marktplein, de Niersstraat, Grotestraat (nu Zandstraat), Molenstraat, Houtstraat en de Maasstraat. Van elk huis is beschreven wiens eigendom het was, wie de hoofdbewoner was en welk beroep hij uitoefende. Op de lijsten staan bekende Gennepse namen: Noy, Olieslager, Schoenmakers, Van der Linden.

De lijsten van Gijsbert zijn bewaard gebleven en zijn onderdeel van het archief van de familie Van Randwijk, dat wordt bewaard in het Gelders Archief te Arnhem. De lijsten zijn ook opgenomen in het boek “Communio Clandestina” (“de Geheime Gemeente”) van dr. J. van Booma.

 

Plattegrond GennepGijsbert was een actief lid van de kleine protestantse groep in Gennep; in 1571 werd de protestantse gemeente Gennep formeel erkend. Dat heeft Gijsbert niet mee mogen maken, hij stierf in 1569 op 34-jarige leeftijd, mogelijk aan de pest die toen in deze gebieden woedde.